Hoewel de lente is aangebroken, is de situatie in grote delen van de wereld als gevolg van de covid-pandemie allesbehalve zonnig. Het virus heeft mondiaal al 123 miljoen mensen besmet en bijna 3 miljoen levens geëist. De economische schade is gigantisch en loopt elke dag verder op. Europa – dus niet alleen de zuidelijke landen die in het begin de hardste klappen kregen – maakt een ongekende crisis door. Laverend tussen lockdowns en versoepelingen trachten onze leiders wanhopig de volksgezondheid én de economie te redden.

De enige zekerheid van deze crisis is dat er geen zekerheden zijn. Een jaar nadat Spanje en Portugal voor het eerst ‘op slot’ gingen, maakt men zich op voor de vierde golf. De gunstige economische vooruitzichten voor het Iberisch schiereiland, juist hersteld van de vorige crisis, konden in de shredder. Het BNP van Portugal kromp in 2020 met 7,6% en in Spanje met 11%, een record-daling. Wat zich nekt is dat de economie in deze landen sterk op toerisme drijft. Zo ontving Spanje in 2019 84 miljoen toeristen (die ca.100 miljard euro uitgaven) en in 2020 slechts 19 miljoen, een daling van 77%. Reisverboden en gesloten grenzen vanwege de pandemie leggen het buitenlands toerisme plat. Bovendien kan dit verlies in Zuid-Europa, waar de koopkracht lager is, niet worden gecompenseerd met nationaal toerisme.

Behalve van toerisme, leven Spanje en Portugal ook van buitenlanders die zich er vestigen en investeren in vastgoed. Zo wordt 50% van alle tweede verblijven aan de Spaanse kust gekocht door niet-Spanjaarden. Jaarlijks worden in Spanje meer wooneenheden gebouwd dan in het VK, Duitsland en Frankrijk tezamen (!). Langdurige onzekerheid is funest voor de vastgoedsector; vrij kunnen reizen en waardevastheid spelen een grote rol bij de aanschaf van een (tweede) woning. Als deze situatie te lang aansleept, dreigt een herhaling van de crisis van 2008 toen vastgoed in rebajas ging en opportunisten ‘voor een prikje’ koopjes konden doen. De een zijn dood is de ander zijn brood, maar dit levert geen duurzame bijdrage aan de lokale economieën.

Toch schijnt er licht aan het eind van de tunnel. Zoals de Europese Commissie in haar prognoses stelt – voor wat het waard is – zal Spanje (en in mindere mate Portugal) het meest profiteren van post-covid herstel. Daarnaast stromen de komende tijd vele EU-miljarden naar Zuid-Europa. Maar boven alles dient Europa het virus eronder krijgen. De enige weg uit deze crisis is vaccineren. Dat vraagt om leiderschap maar ook om participatie, om een inspanning van iedereen. Een advies is derhalve, zeker voor Spanje en Portugal: laat de economie niet stikken, laat je prikken!

 

Rik de Ridder
@WR, 202103